Plaatsnamenlijst (Nederlandse inleiding)

Bijdrage aan een verantwoorde invoering van het Limburgse plaatsnaambordje

Naar de Limburgse tekstversie van dit bericht.

Haal op: Plaatsnamelies / Plaatsnamenlijst (PDF bestand, 205 kb)

Het Limburgs is erkend als streektaal. Dat verplicht ons om actief met die taal bezig te blijven. Veldeke Limburg, dat zich vanaf 1926 voor de instandhouding en bevordering van de volkscultuur - en van de dialecten in het bijzonder - inzet, richt zich vandaag de dag steeds meer op het in leven houden van onze taal in de rijke variatie zoals die in onze Limburgse dialecten tot uiting komt. Het Limburgs is geen standaardtaal, maar wel een echte, levende volkstaal.

Gemeenten geven vaak buurten en straten namen die al van oudsher gangbaar waren of teruggrijpen op namen zoals ze in oude documenten vermeld staan. Steden voelen er weer voor om straten hun oude naam terug te geven of werken mee aan de uitgave van tweeta-lige straatnaamlijsten.

Dr. Joep Leerssen nam het initiatief om tot de samenstelling van een lijst van Limburgs(talig)e plaatsnamen te komen. De Provincie Limburg vond het een goede zaak om over een register te beschikken van plaatsnamen zoals die in de plaats (stad, dorp, gehucht) zelf gangbaar zijn. Ze zegde ons subsidie toe als wij bereid waren een dergelijke lijst samen te stellen. Het hoofdbestuur van Veldeke Limburg nam het initiatief over en stelde een commissie samen waarin dr. Pierre Bakkes, dr. Herman Crompvoets en Frans Walraven zitting namen. De commissie vond drs. Frens Bakker bereid om de lijst samen te stellen.

Frens ging ijverig aan de slag. Hij zocht uit hoe de inwoners van de verschillende Limburgse plaatsen hun eigen stad, dorp, buurtschap of gehucht noemen en noteerde wat hij hoorde systematisch in de Veldeke-spelling.

Dat bleek een immens karwei te zijn. Want het bleek niet eenvoudig goede zegslieden te vinden. En als die eenmaal gevonden waren, dan bleken die het soms niet, niet helemaal of helemaal niet met elkaar eens. De lijst, zoals die nu voor u ligt, verdient zonder meer - ook als u het niet altijd met de notatie eens mocht zijn - gepubliceerd te worden, omdat ze ons voor het eerst een wetenschappelijk verantwoorde plaatsnamencodificatie in het Limburgs aanbiedt.

Zoals u weet, hanteren wij al jaren de Veldeke-spelling, een spellingsysteem dat met grote kennis van onze dialecten ontworpen is en dat voor alle streektalen in Limburg geschikt is. Helaas is dit spellingsysteem nog niet overal ingevoerd of bekend genoeg, zodat er nogal wat onofficiële schrijfwijzen bestaan die voor mensen van buiten de betreffende plaats verwarrend zijn. De plaatsnamen zijn, zoals reeds opgemerkt, opgeschreven uitgaande van drie beginselen:

  1. de uitspraak van de plaatsnaam zoals die in de plaats zelf gangbaar is; niet uitgesproken, dus onhoorbare, letters zijn derhalve weggelaten.
  2. notatie van de naam, zoals die uitgesproken wordt, in de Veldeke-spelling; dus zonder rekening te houden met plaatselijk gebruikelijke, onofficiële spellingen;
  3. namen of delen van namen, die een zelfde herkomst hebben, worden bij gelijke uitspraak ook hetzelfde geschreven.


In een stuk dat voor elke Limburger leesbaar moet zijn, kan men niet anders dan de gekozen spelling consequent toepassen en consequent te zijn in de notatie van namen en lettergrepen. Vaak staat de gekozen spelling van een plaatsnaam in de lijst niet geheel en al op zichzelf, maar bestaat er een samenhang met de spelling van andere plaatsnamen in de lijst. Een consequent gebruik door de hele provincie is, wat ons betreft, zeer aanbevelenswaardig. Want voor wie worden de plaatsnaambordjes geplaatst? Voor de eigen inwoners of ook voor hun gasten? Wie onze lijst in handen krijgt - zoals u - zal zeker gaan kijken hoe zijn eigen woon- of geboorteplaats eruit is komen te zien.

Voor wie, zoals ik, uit Venlo komt, valt er niets aan te beleven: Venlo blijft Venlo. Maar voor veel anderen zal het wel even wennen zijn. Soms zal men met de schrijfwijze problemen blijven houden, wij zijn nu eenmaal aan historische notaties gewend. Een voorbeeld waar ook in de commissie veel discussie over geweest is, is Weert. Schrijf je dat nu als Wiert (met een hooguit ten opzichte van het Nederlands wat verlengde ie-klank), zoals Frens Bakker het verstond of Wieërt (met naslag) zoals onze Kring het in zijn naam heeft staan? Ook een door mijzelf en onze tweede voorzitter gedane test, vermocht niet tot een oplossing leiden. Kennelijk komen beide uitspraken voor. Na lang beraad is voor de schrijfwijze Wieërt gekozen. Het is niet aan ons, Veldeke Limburg, te bepalen wat een gemeente op haar naambordje zet. Maar mogen wij een wens koesteren?

Als u uw plaatsnaam in het Limburgs wilt gaan schrijven, dan vragen we u om eerst een blik in deze lijst te werpen. En mocht de uitkomst u niet helemaal bevallen, bijvoorbeeld omdat u vindt dat uw plaatsnaam toch een andere schrijfwijze behoeft, dan vragen we u even contact met ons op te nemen. Wij zullen u gaarne uitleggen waarom wij de naam juist op deze manier hebben gespeld en zullen, indien u dat wenst, graag samen met u bekijken welke veranderingen er eventueel nodig zijn. De door u gekozen en op de bordjes gezette Limburgse plaatsnamen willen wij over een paar jaar publiceren.

Beste mensen! Wij staan als Veldeke bij een nieuw begin. Onze taal, deel van ons culturele erfgoed, moeten we koesteren. Dat vraagt om een nieuwe aanpak. Laten we ophouden te bakkeleien over wat achter ons ligt en laten we ons ervoor inzetten de jongere generaties te laten horen, lezen en zingen over wat hun interesseert. Laten wij dat wat er nog is, waarover we nog beschikken, in goede harmonie propageren en in ere houden. De klok is niet meer terug te draaien.

Het hoofdbestuur van Veldeke Limburg weet dat deze lijst, zoals alles wat er op dit gebied tot stand komt, kritiek zal oogsten. Het hoopt desalniettemin dat deze lijst aan een verantwoorde invoering van het Limburgse plaatsnaambordje - naast het Nederlandse - zal bijdragen. Wij zijn graag bereid om op taalkundig gebied onze steun te geven. Wij zijn, laten we wel wezen, echter geen politieke organisatie. Graag bedanken wij drs. Frens Bakker en de leden van de commissie voor al het werk dat zij voor ons hebben verzet. De Provincie Limburg danken we voor haar financiële hulp. Namens het Hoofdbestuur van Veldeke Limburg

Drs. Lé Giesen, voorzitter
Venlo, 9-1-2003


Haal op: Plaatsnamelies / Plaatsnamenlijst (PDF bestand, 205 kb)

Wilt d'r ein PDF-besjtand laeze, dan höbt d'r Adobe Acrobat Reader nuedig: