Sinterklaosgebak
Vreuger werde mit Sinterklaos
gein speelgood gegaeve, Allein dinge die ze gebroeke kóste zoeë-as ‘n nuuj bóks
of ‘ne gebreide trui of e paar klómpe. Veur de kinjer was t’r geine slók zoeë as
we det noe kènne. Mer der wore get roeëj opgevreve eppel, get neut en ‘ne
mikkeman. Want dae waerde geweun thoes gebakke.
Speculaas kènde men in
Limburg neet en taaitaai kós al gaar neet, want det is echt zwaor óm te bakke,
sókkergood en chocolaat waas te duur, det kochs se neet zoeë mer.
De mikkeman haaj väöl versjillende
name. Es mikkeman (gemaaktj van mikkedeig), of wiggeman, Sjtaeve. Mèt ‘n piepke
in de móndj heet d’r ‘piepeman’ en mèt get tekskes in de erm heet d’r ‘ziepespringer’
(‘n ziep is de gäöt naeve de waeg).
Es d’r oetzaag es e vroumes
heet d’r Sinte-Berb. Det was nao Sinte Barbara, die haet in dae tied namesdaag.
Al die angere zeen mansluuj.
De naam zaet ’t al: ze zeen
gemaaktj van mikkedeig of soms van vlajedeig. De minse moken ‘m thoes van e
restje deig en det kosdje dus niks.
Hae waerde zoeë gebakke, zónger
vorm. Gewuuen get deig en det waerde toet ‘ne lap geroldj en dae waerdje
ingesneje väör de kop, väör de erm en väör
de bein. Den waerde d’r aafgestreke (genet) mèt get koaje kóffie of mèt get sókkerwater.
En es de mam väöl tied haaj,
waerde d’r met e paar reziene ouch nog e paar ouge en ‘n naas en ‘ne móndj in
gemaaktj.
Die zelfde menkes zeen we ouch in Pruses en in Bels, mer dao ouch op anger tieje zoeë-es mèt Nujaor. Mer mèt Nujoar hebbe we ze ouch gehad in Kirkraoj en in Echt en den heite ze nujaorkes. En mèt Paose hebbe we ze weer mer den met ‘n ei in de boek, en den heite ze Boekmenkes.
Staeve,
Wie lang zoots se laeve?
Hóngerd jaor en eine daag
Kip kap de kop d’r aaf.
Wiggemanrecept:
100 gram rozijnen
Deeg:
250 gram bloem
ruim 1 dl melk
½ ei
20 gram boter
10 gram suiker
15 gram bakkersgist
beetje zout
Afwerking:
beetje ei
beetje melk
Was de rozijnen en laat ze in warm water dik wellen. Laat ze goed uitlekken.
Deeg: Maak de melk lauw. Roer de gist met een beetje van de lauwwarme melk glad. Maak in de bloem een kuiltje en giet daarin de aangemaakte gist, de boter, ½ ei en de suiker. Strooi het zout langs de buitenrand. Voeg de resterende lauwwarme melk erbij. Kneed het deeg tot een samenhangende massa. Als het aan de handen plakt wat extra bloem gebruiken. Dek het deeg af en laat het rijzen op een warme plaats, tot het flink gerezen is. Verwarm de oven voor op 220°C Houd een paar rozijnen achter en kneed de rest van de rozijnen door het deeg. Verdeel het deeg in twee stukken. Maak een lange lap van het deeg. Vorm het hoofd en snij de zijkanten in voor de armen en de onderkant voor de benen. Vet een bakplaat in en leg de figuren er op. Vorm ze met de handen bij tot een mooie pop. Leg ze niet te dicht bij elkaar, ze rijzen nog. Maak met de achter gehouden rozijnen ogen, neus, mond en haren. Klop ei los met wat melk en strijk de figuren er mee af. Laat ze rijzen tot het deeg dik gezwollen is. Bak op 220°C gedurende 20 minuten in het midden van de oven. Is het deeg erg dun dan korter bakken. Voor dikke figuren de baktijd verlengen. Controleer of ze gaar zijn. Ze moeten bruin zijn, hol klinken en goed loslaten van de plaat. Haal ze van de bakplaat af en laat ze op een rooster afkoelen.
Netty Engels