In een soort Neerbeeks dialect heeft dr. ir. Niels Smeets (28) uit Neerbeek een samenvatting gemaakt van de dissertatie waarmee hij vrijdag 3 juli promoveerde tot doctor in de scheikundige technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven. In het Limburgs is de titel van dat proefschrift: “De Controle van de Molekuulgewichsverdeiling in Emulzie poliemeriezaasie mit katalietiêsje keëte äöverdrach” . In 't Engels: “Molecular weight control in emulsion polymerization by catalytic chain transfer.”

Niels Smeets oet Nirbik

Het is voort het eerst dat een dissertatie aan de TU/e in het Limburgs een samenvatting krijgt. Engels is er de standaardtaal voor proefschriften, daarnaast wordt veelal een korte versie in de taal van de promovendus toegevoegd, Nederlands, Italiaans, Spaans of zo. “Ik vond het leuk om naast een Nederlandse samenvatting ook een Limburgse te maken”, zegt Niels Smeets. Hij deed dat in overleg met zijn co-promotor dr. ir. Hans Heuts die uit Brunssum afkomstig is. De promotoren zijn de professoren A.A. Van Herk en J. Meuldijk.

Ook in zijn stellingen in het proefschrift, die niet altijd even serieus hoeven te zijn, refereert Niels Smeets aan zijn Limburgse wortels: Stelling 10 luidt: “Het afketsen van de geplande fusie tussen Fortuna Sittard en Roda JC is de doodsteek voor het Zuid-Limburgse profvoetbal.” In stelling 11 zegt hij: “Het spreken van een lokaal dialect is een sterk sociaal bindmiddel, wat bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar is in de toenemende interesse in Limburg voor het carnaval.” Niels Smeets was in 2008 adjudant van prins Ron 1 van de Nirbikse Doorzètters.

En de laatste stelling is ook een mooie: “Heb vertrouwen in eigen kunnen, je bent vaak tot meer in staat dan je in eerste instantie zou denken. (Motto van dit proefschrift: Je moet hoog mikken want de pijl daalt onder het vliegen.)”

In gewoon Nederlands gezegd gaat het onderzoek waarop Niels Smeets promoveert over het beïnvloeden van de eigenschappen van bepaalde kunststoffen, polymeren. Dat zijn een soort kralenkettingen van kleine stukjes (monomeren). Iedereen kent latex- en acrylverven, in water opgeloste polymeren. Hoe korter die kralenketting wordt gemaakt, des te mooier en strakker de verffilm opdroogt na het verdampen van het water.

DIALECT

Over zijn dialect zegt Niels Smeets: “Mijn vader, die in het onderwijs werkt komt uit Geulle, mijn moeder uit Elsloo. Ze trokken naar Ermelo, dertig jaar geleden en ik ben daar geboren. Thuis werd dialect gesproken. Toen ik op 8-jarige leeftijd met het gezin naar Limburg terugkeerde, naar Neerbeek, pikte ik daar het Neerbeeks op. Later, op het Atheneum van de Scholengemeenschap Sint Michiel in Geleen kwamen daar nog Geleense invloeden bij.”

Neerbeek, gelegen tegenover het DSM-complex, was ook de aanleiding van Niels Smeets' fascinatie voor chemie: “Vanuit mijn slaapkamerraam in Neerbeek zag ik de installaties van DSM. Een buurman vertelde me allemaal mooie verhalen over wat hij in het lab uitvond en ontdekte. Dat heeft mijn belangstelling voor scheikunde aangewakkerd.”

Het onderzoek voor zijn proefschrijft deed Niels Smeets aan de TU/e en aan de Queens University van het Canadese stadje Kingston, tussen Montreal en Toronto, waar prof. Michael Cuningham zich bezig hield met zijn onderwerp. "Ïk wilde ook een jaartje naar het buitenland en dat was dus een mooie gelegenheid”, zegt Niels Smeets. Hij heeft in Kingston zijn vriendin Lauren leren kennen en gaat er na de vakantie twee jaar werken. Het onderwijs trekt hem meer dan de industrie. “Maar mijn vliegtickets om met carnaval terug te komen, naar de Doorzètters in Neerbeek, heb ik al gereserveerd!”

De  twee A4-tjes samenvatting in 't dialect, heeft Niels Smeets geschreven nadat hij de schrijfregels voor dialect had bestudeerd op internet en in 't Veldeke-boekje Riek van Klank. “Ik heb me zoveel mogelijk aan die regels gehouden en het zo consequent mogelijk gedaan. Klanken geschreven die het meest gebruikt worden.”

 Sjef Kusters

Dit is de samenvatting in 't Limburg van Niels Smeets' dissertatie:  

De Controle van de Molekuulgewichsverdeiling in Emulzie poliemeriezaasie mit katalietiêsje keëte äöverdrach

‘t Gebruuk van póliemeere materiale wörd aonger angere bepaald door de molekuulgewichsverdeiling. Katalietiêsje keëte äöverdrach is ein gooje mènaer öm de molekuulgewichsverdeiling te sjtuure. In katalietiêsje keëte äöverdrach wörd ein radikaal van ein greuënde poliemeerkeëte, via de kóbaltkataliesator, äövergedrage op ein monomeer molekuul. De kobaltkomplexe in katalietiêsje keëte äöverdrach zin jèl aktief mit es gevolg dat de molekuulgewichsverdeiling gesjtuurd kent wàère mit jèl ljège wieväölheede kataliesator. ’t Doel van dit ongerzäök wóar öm mjèr inzich te kriege in ’t gebroêk van katalietiêsje keëte äöverdrach in emulzie poliemeriezaasie.

’t Gemiddelde molekuulgewich in bulk en oplossings polymeriezaasie wurd väörsjpeld mit de Mayo vergelieking, dàè ’t verbandj tösje ’t gemiddelde molecuulgewich en de konsentrasie en aktiviteit van de kóbaltkataliesator besjrif. In emulzie poliemeriezaasie zin driê fase aanwezig: de waterfase, monomeer dröppels (ongevjèr 5 μm) en klein poliemeer bölkes (ongevjèr 30 tot 100 nm) wóa de polymerisasie plaatsj vungk. Ömdat de kataliesator sich äöver de versjillende fase verdeilt, mot in emulzie poliemeriezaasie de Mayo vergelieking wàère oêtgebreid mit de kataliesator verdeiling. ’t Verdeilingsevenwich van de kataliesator äöver de versjillende fase bliek jèl belangrik te zin väör katalietiêsje keëte äöverdrach in emulzie poliemeriezaasie.

In ein emulzie poliemeriezaasie zin d’r vriewaal ömmer mjèr poliemeerdeiltjes dân kóbaltkataliesator molekule, wóadoor sjnelle oêtwisseling van de kataliesator nwóadzakelik öm de molekuulgewichsverdeiling te kenne sjtuure. De verdeiling van de kóbaltkataliesator äöver de versjillende fase maak sjnelle oêtwisseling van de kataliesator tösje de versjillende poliemeerdeiltjes mäögelik. Ein neet wateroplosbare kataliesator kent ouch gebruuk wàère väör kontrole äöver de molekuulgewichsverdeiling. De sjtróperigheid in ’t poliemeerdeiltje, dae toenömp geduurende de poliemerizaasie, kent d’r väör zörge dat de kóbaltkataliesator mäöilik de poliemeerdeiltjes in en oet kent góan. ’t In en oet góan van de kóbaltkataliesator kent wàère vertraag door de hwage sjtróperigheid van de poliemeerdeiltjes. Dit kent resöltere in ein isólement van de katalietsator molekule in de poliemeerdeiltjes. Door de hwage sjtróperigheid in de poliemeer deiltjes nömp ouch de katalietiêsje keëte äöverdrachsaktiviteit aaf. De gewichsfraksie poliemeer in de poliemeerdeiltjes is jèl belangrik väör de prestaasie van de kóbaltkataliesator.

Katalietiêsje keëte äöverdrach verângerd ’t emulzie poliemeriezaasie proces. Katalietiêsje keëte äöverdrach in de waterfase, es gevolg van de kataliesator verdeiling, verljèg de sjnelheid wóa mit radikale de poliemeerdeiltjes ingóan. Dit hàèt ein langere nukleasie tied, ein breiere deiltjesgrootteverdeiling, ein lègere polymerisasie snelheid en mäögelik ein verlees van de kólowiedaale sjtabiliteit es gevolg. Katalietiêsje keëte äöverdrach in de poliemeerdeiltjes göf monomeer radikale die gemèkkelik oet ein poliemeerdeiltje kenne goan. De polymerisasie sjnelheid nömp aaf en d’r wàère relatief kleine poliemeerdeiltjes gemaak mit ein sjmaale deiltjesgrootteverdeiling. Door de làègere sjnelheid wóa mit radikale de poliemeerdeiltjes ingóan en de hwágere sjnelheid wóa mit radikaale de poliemeerdeiltjes oet góan is ’t gemiddelde aantal radikaale per poliemeerdeiltje ljèg en voldoan katalietiêsje keëte äöverdrach polymerisasies aan “Smith-Ewart limiet 1” kienetiek.

De toepassing van katalietiêsje keëte äöverdrach in kontineuje emulzie poliemeriezaasie is gedemonsjtreerd in ein gepulzeerde zeefplaat kólom (PSPC), wóa ein ljège vloeisjtof sjnelheid door de kólom wörd gekombineerd mit ein gooje radiaale menging. Vergeliekbare produk eigesjappe, zwóa es ’t verloup van de polymerisasie, de molecuulgewichsverdeiling en de deiltjesgrootteverdeiling, op betsj en kontineuje sjaal woar verwach. Versjille tösje betsj en kontineuje emulzie poliemeriezaasie is experimenteel vastgesjteld väör wateroplosbare kataliesators. Väör neet wateroplosbare kataliesators is dit versjil neet gezeen. Dit kent ‘t gevolg zin van kataliesator trökmenging in de PSPC.

De resöltate besjréve in dit prófsjrif loate zeen dat katalietiêsje keëte äöverdrach vöäl pótensie haet vöär ‘t sjtuure van de molekuulgewichsverdeiling in emulzie poliemeriezaasie.