Ritselkoet: ei geheimzinnig waord, en dao z\u00f3l ich euver vertelle, h\u00f6b ich belaof \u2013 in de vurge Nuutsbreef van Veldeke.
\nIch dach det ritselkoet, toevallig \u00f3ntdek in \u2019t waordebook van Venraoj, ein eige Limburgse volksetymologie z\u00f3l zien. Mae mesjiens is \u2019t zinnig veur ich wiejer gaon get euver \u2019t begrip volksetymologie te zegke.<\/p>\n
Etymologie is ein taalweitesjap die de herk\u00f3ms van w\u00e4\u00f6rd probeert te achterhaole. Det gebeurt door ummer wiejer de gesjiedenis van w\u00e4\u00f6rd nao te vreutele. \u2019t Geit zich dus neet um de juuste beteikenis of verklaoring, mae um \u2019t \u00f3ntsjtaon en de gesjiedenis van w\u00e4\u00f6rd; veural wie ze verangerd zien.<\/p>\n
Noe de volksetymologie. Die is weitesjappelik bezeen gein etymologie, den de geweun luuj h\u00f6bbe lang neet gen\u00f3g kinnis veur good \u00f3ngerzeuk. Me m\u00f3t minimaal Gotisch beheerse, Grieks en Letien, en hiel get weite van Indogermaans, Sanskriet, Slavische tale.<\/p>\n
Waat doon ze dan, die luuj? Meis waert gezag: ze vervorme ein \u00f3nbekind waord, zoedet det dudelik liek. De Pruse sjpraeke ouch van Fehletymologie, dus get waat verkierd is, wo eine faeler aan zit.<\/p>\n
Ein van de bekindste veurbeeldje van volksetymologie is \u2019t waord hangmat. Det sjtamt van \u2019t inheimse waord (indianetaal op Ha\u00efti, meint me) ham\u00e1ka. In \u2018t Frans is \u2018t noe nag hamac, de Sjpanjole deje d\u2019r ein A biej (hamaca) mae de Hollenjers begrepe dao ammaol nieks van. Ze heurde die vraem w\u00e4\u00f6rd, zoge waat ze zoge: dao hauw eine op ei sjeep einen dook gesjpanne t\u00f6sse twie maste (verzin ich), en dao g\u00f3ng hae in oetr\u00f6ste wen d\u2019r hel gepoejak hauw. Angers gezag: de hangmat woor gebaore: ein hangende mat. Hiej haet me dus bedoeld \u2019t waord te verklaore, allein klop die verklaoring neet. Neet te gluive daoveur: de Pruse h\u00f6bbe det waord geweun euvergenaome: H\u00e4ngematte, eine h\u00e4ngende Schlafstelle!<\/p>\n
Beroemder veurbeeldj oet de beuk is scheurbuik, ein krenkde die \u2019t neet mie guf. Ze keem veur biej zeeluuj die maondje op ei sjeep zote aone verse greunte of fruit. Ze kregen euveral wuntjes, veural aan de m\u00f3ndj. Det de boek sjeurde: nae. \u2019t Waord is ein vervorming van de weitesjappelikke Letiense naam scorbus, en gein verklaoring, wie hangmat waal.<\/p>\n
Verbasteringe \u00e0 la scheurbuik k\u00f3mme nag v\u00e4\u00f6l veur, veural biej name. Ich h\u00f6b d\u00f6kker golje lieskes geheurd veur golden delicious (appele), mae dae variant kan bedach zien. Dudelikker zien de ringelote: proeme die officieel reine-claude heite. Mit dae naam is nagal get gekloot (logisch), en op internet k\u00f3nt geer vinje waem keunegin claude w\u00f6rkelik woor.<\/p>\n
Noe weite veer nag neet waat ritselkoet is. Waordebook Venraoj: hom van een vrouwtjesvis. Wikipedia meint: hom is het sperma van mannelijke vissen (bietje d\u00f6bbelop, det mannelijke, liek mich). \u2019t Waordebook van Zjwame zaet dao melkkuut taenge; koet zal dus kuut, kuit zien \u2013 neet de naas.
\nVolgende waek wiejer gekuit.<\/p>\n
Wim Kuipers, 19 augustus 2016\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ritselkoet Ritselkoet: ei geheimzinnig waord, en dao z\u00f3l ich euver vertelle, h\u00f6b ich belaof \u2013 in de vurge Nuutsbreef van Veldeke. Ich dach det ritselkoet, toevallig \u00f3ntdek in \u2019t waordebook van Venraoj, ein eige Limburgse volksetymologie z\u00f3l zien. Mae mesjiens is \u2019t zinnig veur ich wiejer gaon get euver \u2019t begrip volksetymologie te zegke. Etymologie […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2492","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n