{"id":50564,"date":"2020-09-30T11:06:54","date_gmt":"2020-09-30T09:06:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.veldeke.net\/?page_id=50564"},"modified":"2020-11-09T10:54:58","modified_gmt":"2020-11-09T08:54:58","slug":"heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/","title":{"rendered":"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d"},"content":{"rendered":"<h3>Aap \u2013 Noot \u2013 Mies<\/h3>\n<p>\u2018t Ie\u00ebsjte le\u00ebsplenksjke is \u00f3ntsjtange r\u00f3nk 1894 en hoe\u00ebd bei de le\u00ebsmethode va zie\u00ebkere M.B. Hoogeveen, de\u00eb doanoa \u00f3ch \u2019t bekinde \u201caap-noot-mies\u201d plenksjke bedach. D\u2019r tswek van \u2019t le\u00ebsplenksjke woar um kinger \u2019t le\u00ebze en sjrieve va de Hollendsje sjproak bei te bringe.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-50591 alignleft\" src=\"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"217\" srcset=\"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg 300w, https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1.jpg 567w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>De groe\u00ebtste verendering ten \u00f3pzichte van \u2019t taal\u00f3ngerwies va doe, woar dat de letters neet mie\u00eb es zoe\u00ebdanig benumd m\u00f3ste we\u00ebde (dus Aa-Aa-P\u00e9), mar dat d\u2019r klank va de letters hingeree oetgesjproake m\u00f3s we\u00ebde, woe\u00ebdurch kinger v\u00f6\u00e4l flotter \u2019t verbank k\u00f3ste legke tusje wat ze kalde en wat ze loze (dus Aa-P). De tekeninge va d\u2019r Cornelis Jetses (de\u00eb va \u201cOt &amp; Sien\u201d!)\u00a0 z\u00f6rgde d\u2019r \u00f3ch vuur dat de relasie tusje watste zoogs en \u2019t doabei behurend woad gemekkeliger gelag woe\u00ebd. D\u2019r Hoogeveen gebroekde vuur zieng le\u00ebsplenksjkes zoe\u00ebgenumde normaalw\u00f6\u00e4d: w\u00f6\u00e4d die de wiechtigste klankzuvere letters of twie\u00ebklanke van \u2019t alfabet i-haote.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3><\/h3>\n<h3>Keuzes<\/h3>\n<p>I plaatsj van \u2019t zoe\u00ebv\u00f6\u00e4lste dekoratieve le\u00ebsplenksjke te make mit wietsige, tupesje w\u00f6\u00e4d, hant de samesjtellers van \u2019t He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke d\u2019rvuur gekoaze um \u2019t idee van \u2019t orzjeneel le\u00ebsplenksjke zoe\u00ebv\u00f6\u00e4l meugeligk te beware. Dit is gedoa um re\u00eb dat neet-dialeksjpre\u00ebkers of luuj die waal plat kalle, evvel \u2019t neet of mit muite le\u00ebze kinne (loat sjtoa sjrieve), de w\u00f6\u00e4d mekkeligk le\u00ebze kinne. Conform de letste sjpellingsaafsproake va d\u2019r \u201cRoad vuur \u2019t Limburgs\u201d, \u00f3pgesjteld i samewirking mit Veldeke Limburg en \u2018t \u201cHuis voor de Kunsten Limburg\u201d is gez\u00f3ch noa w\u00f6\u00e4d die \u2019t rieke klankepallet van \u2019t He\u00eblesj good loate oetk\u00f3mme en die doabei \u00f3ch tupesj zint vuur \u2019t Limburgs plat. De kluur-rieke tekeninge van \u00ednne tekeneer, dus ummer d\u2019rzelfde sjtiel, z\u00f6rge vuur ing oersjprunkelige oetsjtroaling die oetnuuedigt vuur richtig gebroek.<\/p>\n<h3>Verantwuueding<\/h3>\n<p>De w\u00f6\u00e4d die gebroek woe\u00ebde \u00f3p \u2019t le\u00ebsplenksjke zint \u201cnormaalw\u00f6\u00e4d\u201d; w\u00f6\u00e4d die de wiechtigste klankzuvere letters of twie\u00ebklanke van \u2019t alfabet i-haote. De w\u00f6\u00e4d zint oetgekoaze um de volgende re\u00eb.<\/p>\n<ul>\n<li>D\u2019r m\u00f3ste zoe\u00ebv\u00f6\u00e4l meugelig versjillende klinkers (inkelvoudige \u00e9n samegesjtelde, k\u00f3t \u00e9n lank, dus \u00f3ch beivuurbild \u2018u\u2019 en \u2018uu\u2019, \u2018a\u2019 en \u2018aa\u2019 enz.) gebroek we\u00ebde;<\/li>\n<li>D\u2019r m\u00f3ste zoe\u00ebv\u00f6\u00e4l meugelig versjillende medeklinkers en sameklanke (dus \u00f3ch \u2018sj\u2019, \u2018nk\u2019, \u2018tsj\u2019) gebroek we\u00ebde;<\/li>\n<li>D\u2019r moagde alling zelfsjtendige naamw\u00f6\u00e4d gebroek we\u00ebde (vawe\u00ebge de beibehurende aafbildinge; de aafbilding m\u00f3t dudelik \u2019t woad verbilde);<\/li>\n<li>De w\u00f6\u00e4d m\u00f3ste \u00ednne medeklinker (of sameklank) vuur en \u00ednne hinger d\u2019r klinker han;<\/li>\n<li>De w\u00f6\u00e4d m\u00f3ste wat klank betruf dudelik versjille va de Hollendsje vertaling. Woe\u00eb \u2019t pasde en meugelig woar is ee tupesj He\u00eblesj woad gebroek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>De q, x en y gie\u00ebf \u2019t in \u2019t He\u00eblesj neet. De \u2018au\u2019 kump um genumde re\u00eb neet vuur i de gekoaze w\u00f6\u00e4d. De Hollendsje lange \u2018ij\u2019 we\u00ebd in \u2019t Plat \u2018ie\u2019. Tupesj vuur \u2019t dialeksoat woe\u00eb \u2019t He\u00eblesj \u00f3nger vilt (\u2019t Ripuarisj uuevergengsdialek) is dat evvel \u00f3ch deks de ei we\u00ebd gesjproake en gesjrie\u00ebve. Zoe ze\u00ebt me i He\u00eble bei en hei, terwiel i Voelender dat t\u00f3ch te\u00ebge He\u00eble aa-lik, wer bie en hie we\u00ebd gezag en gesjrie\u00ebve. Dat \u00f3ngersjtrip nog mer ins de plaatsjelikke variasies, \u00f3ch al \u00f3p zoene k\u00f3tte aafsjtand. En \u00f3ch al we\u00ebd \u2019t woad vlaai ummer mie\u00eb gebroek i de Limburgse dialekte, i He\u00eble bliet \u2019t nog ummer vla (mv vla\u2019s), wen \u2019t geet um \u2019t bekinde tupesj Limburgse bakproduk \u00a0\u2026<\/p>\n<p>I d\u2019r oetsjproak va de klinkers sjpilt \u2019t \u00f3ngersjeed tusje sjtoe\u00ebte en sjlepe ing rol. De w\u00f6\u00e4d sjuuf, doef en piep we\u00ebde mit sjleeptoe\u00ebn oetgesjproake. Bei de sjpellingswieziging va 2003 is d\u2019rvuur gekoaze um d\u2019r sjleeptoe\u00ebn neet zichbaar te make i de sjpelling, dit um te vuurk\u00f3mme dat d\u2019r le\u00ebzer zich mit te v\u00f6\u00e4l le\u00ebstekes m\u00f3t vermuie. Went ier neet wit wie de uu, de oe en de ie in d\u2019r sjleeptoe\u00ebnvariant klinke, vroag da inne m\u00f3ddertaalsjpre\u00ebker in uch umge\u00ebving um \u2019t vuur te doe\u00eb!<\/p>\n<p>Ee deel va de klanke die \u2018t waal gie\u00ebf in \u2019t He\u00eblesj, \u00f3ntbrik \u00f3p \u2019t le\u00ebsplenksjke, zoewie \u2018gk\u2019, \u2018ui\u2019, \u2018\u00f6\u00e4\u2019 en angere. Dees klanke \u00f3ntbre\u00ebke umdat de ruumteligke beperkinge van \u2019t formaat van \u2019t le\u00ebsplenksjke \u00f3s doatouw dw\u00f3ng. D\u2019r Veldeke Krink He\u00eble en umsjtrie\u00ebke hat uuevrigens d\u2019r plaan um i de touwk\u00f3ms oetbreidinge \u00f3p d\u2019r letterset en \u00f3p de sjtrips mit w\u00f6\u00e4d vuur \u2019t le\u00ebsplenksjke oet te bringe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aap \u2013 Noot \u2013 Mies \u2018t Ie\u00ebsjte le\u00ebsplenksjke is \u00f3ntsjtange r\u00f3nk 1894 en hoe\u00ebd bei de le\u00ebsmethode va zie\u00ebkere M.B. Hoogeveen, de\u00eb doanoa \u00f3ch \u2019t bekinde \u201caap-noot-mies\u201d plenksjke bedach. D\u2019r tswek van \u2019t le\u00ebsplenksjke woar um kinger \u2019t le\u00ebze en sjrieve va de Hollendsje sjproak bei te bringe. De groe\u00ebtste verendering ten \u00f3pzichte van \u2019t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-50564","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aap \u2013 Noot \u2013 Mies \u2018t Ie\u00ebsjte le\u00ebsplenksjke is \u00f3ntsjtange r\u00f3nk 1894 en hoe\u00ebd bei de le\u00ebsmethode va zie\u00ebkere M.B. Hoogeveen, de\u00eb doanoa \u00f3ch \u2019t bekinde \u201caap-noot-mies\u201d plenksjke bedach. D\u2019r tswek van \u2019t le\u00ebsplenksjke woar um kinger \u2019t le\u00ebze en sjrieve va de Hollendsje sjproak bei te bringe. De groe\u00ebtste verendering ten \u00f3pzichte van \u2019t [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Veldeke Limburg\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-11-09T08:54:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/\",\"name\":\"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg\",\"datePublished\":\"2020-09-30T09:06:54+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-09T08:54:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"lb-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"lb-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/lb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/\",\"name\":\"Veldeke Limburg\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.veldeke.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"lb-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg","og_description":"Aap \u2013 Noot \u2013 Mies \u2018t Ie\u00ebsjte le\u00ebsplenksjke is \u00f3ntsjtange r\u00f3nk 1894 en hoe\u00ebd bei de le\u00ebsmethode va zie\u00ebkere M.B. Hoogeveen, de\u00eb doanoa \u00f3ch \u2019t bekinde \u201caap-noot-mies\u201d plenksjke bedach. D\u2019r tswek van \u2019t le\u00ebsplenksjke woar um kinger \u2019t le\u00ebze en sjrieve va de Hollendsje sjproak bei te bringe. De groe\u00ebtste verendering ten \u00f3pzichte van \u2019t [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/","og_site_name":"Veldeke Limburg","article_modified_time":"2020-11-09T08:54:58+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/","url":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/","name":"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d - Veldeke Limburg","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg","datePublished":"2020-09-30T09:06:54+00:00","dateModified":"2020-11-09T08:54:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/#breadcrumb"},"inLanguage":"lb-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"lb-NL","@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.veldeke.net\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Ned-leesplankje-1-300x217.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/heelesj-leesplenksjke-heelesje-woad\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"He\u00eblesj Le\u00ebsplenksjke: He\u00eblesje w\u00f6\u00e4d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.veldeke.net\/#website","url":"https:\/\/www.veldeke.net\/","name":"Veldeke Limburg","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.veldeke.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"lb-NL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50564"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50891,"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50564\/revisions\/50891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.veldeke.net\/lb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}