Op eine moe\u00ebje z\u00f3ndaagmorge beg\u00f3s ik ens met \u2019t schrieve van ein verklaoring van \u2019t w\u00e4\u00f6rdje aek. En veurdet ik \u2019t wis had ik ein nieje hobby d\u2019r beej: \u2019t oetzeuke wao \u00f3s typische dialekw\u00e4\u00f6rdjes vanaaf k\u00f3mme. Ein paar conclusies kin ik al waal trekke: vuuel w\u00e4\u00f6rd zien onomatope\u00eben. Klanknaoboe\u00ebtsinge. Zoe\u00eb wie \u2019t geluud van de smik op de gr\u00f3nd zich aanhuurt, zoe\u00eb hebbe ze \u2019t w\u00e4\u00f6rdje ouk geneump. Andere neet-dialekveurbeelde zien \u2018tik-tak-klok\u2019, of \u2018ding-dong-bel\u2019. Of s\u00f3mmige neume \u2019t taofeltennisse \u2018ping-ponge\u2019. Det geldt neet allein veur \u2018smik\u2019, maar ouk veur \u2018n\u00e4\u00f6le\u2019 (de klank \u2018\u00e4\u00f6\u2019 woort waorgenaome as eine zeurderige klank), \u2018k\u00e4\u00f6ke\u2019 (\u2019t geluud van \u2019t kokhalze kump euverein met \u2018k\u00e4\u00f6k\u2019) en \u2019t waord \u2018d\u00e4\u00f6lke\u2019, waat eigelik beteikent kleine kauw is oe\u00ebrspr\u00ednkelik \u00f3ntstaon as ein klanknaoboe\u00ebtsing van \u2019t waord taha, \u2019t geluud van de kauw. In \u2019t Duits is det waord via tahele geevolueerd nao Dohle. En det beteikent dus kauw<\/p>\n
Ouk is mich dudelik gewaore det \u2019t veural um w\u00e4\u00f6rd geit die erg doe\u00ebn beej \u00f3s staon: \u2018t hiele gewoe\u00ebne hoes, tuin en keuke-vocabulaire duit \u2019t good in \u00f3s dialek. Maar ouk w\u00e4\u00f6rd die oet \u2019t schimmig circuit k\u00f3mme hebbe in \u00f3s dialek aansloeting gev\u00f3nde: dink beejveurbeeld aan \u2018schiks\u2019 of \u2018mammejeie\u2019. Verhullende w\u00e4\u00f6rd die se allein op fluustertoe\u00ebn d\u00f6rfs te bezige, zoe\u00eb wie \u2018vot\u2019 beejveurbeeld.
\nS\u00f3ms zien oetlegge lank: det haet neteurlik te make met de complexiteit van ein w\u00e4\u00f6rdje, zoe\u00eb wie beejveurbeeld \u2018kielpe\u2019. Maar andere w\u00e4\u00f6rd, dao hads se maar 3 regels veur nuuedig. Beej \u2018gietsig\u2019 waas ik zoe\u00eb vaerdig.<\/p>\n
Waat ouk ein conclusie is, is det \u2019t neet eigelik allemaol \u2018typische\u2019 Venlose w\u00e4\u00f6rd zien: de meiste w\u00e4\u00f6rd waere in groe\u00ebt-Venlo, en zelfs misschiens waal Noord-Limburg gespraoke. En s\u00f3ms zelfs trefs se w\u00e4\u00f6rd aan in dialekte in Noord-Nederland. \u2018N\u00e4\u00f6le\u2019 is beejveurbeeld gaar gen typisch Venloos waord, al dink ederein van waal. \u2019t Wuurt eigelik in gans Oe\u00ebs-Nederland gebroek: dao ens huurs se \u2018nuilen\u2019, dan weer hebbe ze \u2019t euver \u2018neulen\u2019 of \u2018nuilderen\u2019, maar \u2019t steit (helaas) neet in de van Dale. Waat waal typisch Venloos is, det is \u00f3s w\u00e4\u00f6rdje \u2018kleppe\u2019. Det gebroeke ze n\u00f6rges in de beteikenis die weej d\u2019r aan gaeve.<\/p>\n
Wao ik \u00e8ch versteld van st\u00f3nd is det d\u2019r zoe\u00ebvuuel tale beejein k\u00f3mme in \u00f3s Venloos: Noors, Aldnoors, Zweeds, Aldzweeds, Duits, Aldhoe\u00ebgduits, Frans, Aldfrans, Latien, Lets, Russisch, Kerkslavisch, Ingels. En dan heb ik nog lang neet alles geneump. \u00d3s dialek is eigelik ein knouppunt van tale, wao al dees tale zich taegek\u00f3mme en be\u00efnvlode. Det is ouk ein hiel aparte gewaorwaering naodet ik dit bukske heb gemak.<\/p>\n
Ik bin d\u2019r zelf erg vuuel wiezer van gewaore: de liers neet allein waat mier euver dien (moder-)taal, maar ouk euver zoe\u00ebvuuel mier. De maks ein reis door d\u2019n tied, de kumps tale taege die se neet k\u00f3s maar wao se toch van snaps det die nao \u00f3s dialek doorgestruimp zien.
\nNeteurlik: ik wis al waal \u2019t ein en ander euver taal, maar dit \u00f3nderwerp, dao kins se voesdieke beuk euver blieve schrieve. Wae wet gaon ik det nog waal ens doon ouk. Aevel, veur \u2019t moment geneet ik ef van alle leuke aandach die ik krieg. Ederein vindt \u2019t geweldig. D\u2019n b\u00f6rgemeister noom \u2018t 1e exemplaar in \u00f3ntvangs. Via Facebook en andere sociale media krieg ik eine stortvlood aan berichjes, zelfs van minse die ik al einen hielen tied oet \u2019t oug waas verlaore: ald-lierlinge oet Zeist of oet Terneuze benadere mich wie zeej ein bukske kinne bestelle. En det is erg leuk!<\/p>\n
\u2019t Werk haet ouk aevel ef ein fase gekind wao ik gevlook heb: de lay-out-fase. Same met miene grafische steun en toeverlaot Marc Overes (jao, det is dae man dae noow ouk de lay-out van de Kroedwis verz\u00f6rg!) hebbe we waat sessies doorgemak: beej 36 graad achter dae computer en puntjes toevoge, schuundr\u00f6kke waat rech waas, spaties toevoge of inneme, lettertypes controlere, kantliene toepasse, illustraties invoge en dan inens d\u2019r achter k\u00f3mme det de teks 6 w\u00e4\u00f6rd te lank is veur die bladzijde. In dees 1e sessie haolde we d\u2019r nog efkes gauw 954 foutjes\/ wieziginge oet. Daonao weer oetprinte, en dan nog ens haos 300 wieziginge. De wuurs d\u2019r mismeujig van. Maar de derde sessie zoge we toch nog maar einen hampel foutjes en wie we dees d\u2019r oet hadde gehaold dachte weej: noow steit \u2018t. Neteurlik, d\u2019r zal bes nog waal ein foutje inzitte, maar dan is det zoe\u00eb.<\/p>\n
In eder geval, \u2019t werk det is gebeurd, noow bin ik oetgekneurd. Minse die zegge det \u2018paolingstein\u2019 d\u2019r neet in steit, die m\u00f3t ik inderdaad geliek gaeve: ik heb namelik gen flauw idee wie det beej \u00f3s terech is gek\u00f3mme en heb nog neet ein verklaoring gehuurd \/ gelaeze wao ik waat mei kin. As emes \u2019t wet, laot \u2019t mich weite!!\u00a0Wie dan ouk, wilt geej \u2019t ouk hebbe: spooj \u00f3g dan maar, want we hebbe d\u2019r (maar) 1000 laote dr\u00f6kke. \u2019t Is te koup beej Koops in de Stad, beej de diverse vestiginge van Benders in Venlo en Blierick, beej de Primera\u2019s en \u2019t is ouk verkriegbaar via de webwinkel van Innobis.\u00a0Ik wins \u00f3g vuuel laesplezeer.<\/p>\n
Bas Vissers<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Op eine moe\u00ebje z\u00f3ndaagmorge beg\u00f3s ik ens met \u2019t schrieve van ein verklaoring van \u2019t w\u00e4\u00f6rdje aek. En veurdet ik \u2019t wis had ik ein nieje hobby d\u2019r beej: \u2019t oetzeuke wao \u00f3s typische dialekw\u00e4\u00f6rdjes vanaaf k\u00f3mme. Ein paar conclusies kin ik al waal trekke: vuuel w\u00e4\u00f6rd zien onomatope\u00eben. Klanknaoboe\u00ebtsinge. Zoe\u00eb wie \u2019t geluud van […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[37,48],"tags":[],"class_list":["post-10566","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-limburgse-dialekte","category-publicaties"],"acf":[],"yoast_head":"\n