Wo zeen de sjtreektale (regionaal tale)? De euverheid m\u00f3t sjtreektale es \u2019t Limburgs en Nedersaksisch besjerme taege \u2019t demotiveieringsbeleid vanoet ein plek.<\/p>\n
Door:\u00a0Joep Leerssen, Henk Bloemhoff, Leonie Cornips, Roeland van Hout en \u00a0Goffe Jensma *<\/em><\/p>\n In 2017 z\u00f6rgde de Taalunie-enqu\u00eate De Staat van het Nederlands veur \u00f3nr\u00f6s: wor\u00f3m mouste, beveurbeeld, Limburgers, in die enqu\u00eate inv\u00f6lle dat ze thoes \u2018Nederlands\u2019 sjprouke, ouch es dat in wurkelikheid Venloos waar? Int\u00f6sje zeen de pertieje \u2019t noe \u00e8ns.<\/p>\n Begin november 2018 sjprouke \u00f3ngergeteikende mit de Taalunie euver de tweede Taalunie-enqu\u00eate die op dit mom\u00e8nt online sjteit, mit es gevolg dat noe waal nao \u2018t Limburgs of Nedersaksisch verweze wurt. Me haet belaof dat in de 2020 versie van De Staat van het Nederlands de drie erk\u00e8nde regionale tale appaart es invulmuigelikheid aangebaoje zullen waere.<\/p>\n Wor\u00f3m ware veer \u00f3nger\u00f6s over die enqu\u00eate? Veer v\u00f3nje de gevolgde meneier van wirke gein ruumde gouf aan de taalbelaeving van, mit name, Limburgers. Wo zie bewus veur \u2018t Limburgs (van Mesjtreichs p\u00e8s Venloos) kouze, in plaatsj van \u2018t Nederlands, woort dat es ein keus veur \u2019t Nederlands geregistreierd. De \u00f3nvrae dao-euver \u00a0woort versjterk door de verdeidiging es zou \u2018t Limburgs gein wirkbare categorie vorme (in taegensjtelling tot \u2018t Fries of Tamazight), of dat w\u00e8ttelikke \u00a0(politikke) erk\u00e8nninge neit sjpaore mit de weitensjappelikke indeiling van taalversjil en taalvariatie. D\u2019r koum ein handjteikeningeactie euver. 2375 Limburgesj (wo-\u00f3nger Marita Mathijsen, Connie Palmen, Lilianne Ploumen, Andr\u00e9 Rieu en v\u00e4\u00f6l angere \u2018belangrieke\u2019 luuj oet weitensjap en kultuur gouve aan dat ze gein boodsjap hawwe aan ein weitensjappelikke meneier van wirke die hun taalbelaeving wegm\u00f3ffelt.<\/p>\n De Taalunie noum notitie van de kritiek, die veer \u00f3nger angere leite heure in ein berich dat veer versjpreide tiedes ein Taalunie-biejeink\u00f3ms euver dit \u00f3ngerwerp veurjaor 2018 en g\u00f3ng gesjprekke aan. Daobie zag de euverheidsorganisatie toe \u00f3m in ein vervolg\u00f3ngerzuik alle regionale tale en dialekte in \u2018t Nederlandse taalgebied p\u00e8s hun rech te laote k\u00f3mme.<\/p>\n Oze \u00f3nger\u00f6sheid en die van angere sjtreektaalvertegenwoordigesj woort daomit neit weggen\u00f3mme. De Taalunie z\u00e8tte het wirkbegrip \u201cvariant\u201d\u00a0 (of \u201cvariatie\u201d) gans breid in; van expat-meertaligheid p\u00e8s plat-Jordanees. Dao t\u00f6sjenin koume de deipgaonde eigensjappe die Bolswards, Kirchr\u00e4\u00f6dsj en Drents in de Randstad gans \u00f3nversjtaonbaar make neit tot hun rech. Dat allenej es “variante” op \u00e9\u00ednen houp te vaege zou het wegm\u00f3ffelingseffek neit aafremme.<\/p>\n Waat geeft sjtreektale hun status aparte? Allein de letter van de w\u00e8t? Nae. De erk\u00e8nning van \u2018t Fries is ein historisch gegruid gegaeve. Die van \u2018t Nedersaksisch en Limburgs is p\u00e8s sjtand gek\u00f3mme \u00f3mdat daoveur euvertugende argumente ware. Die drejje neit \u00e8ns zozeer \u00f3m \u2018t (sowieso onmuiglikke taxonomische versjil t\u00f6sje taal, dialek of variant \u2013 ofsjoon ein beheurlik grote taalaafsjtandj t.o.v. de landjstaal ouch in historische \u00f3ntwikkeling, waal ein noodzakelikke veurwaarde is. Ze drejje veural \u00f3m de taalsociologische plaatsj van die sjtreektale in de samelaeving van de regio, mit ein sjterke aanwezigheid in de publieke sfeer, in de media, in de cultuurproduktie, ouch veur communicatie euver neit-alledaagse publieke (maatsjappelikke, politikke, weitensjappelikke) \u00f3ngerwerpe.<\/p>\n De erk\u00e8nning daovan is de erk\u00e8nning van ein maatsjappelikke wirklikheid. \u2018t Is ein door \u2018n internationaal verdraag vasgelagde, publiekrechtelijke verplichting die de euverheid en daomit de Taalunie, zichzelf op l\u00e8k om z\u2019\u00f3n sjtreek- en minderheidstale te besjerme van centralistisch ontmoedigingsbeleid en misk\u00e8nning. De Taalunie haet dat inmiddels eerlik \u00a0geaksepteierd.<\/p>\n Blif de vraog waat de sjtreektale mit de \u201cvariaties\u201d m\u00f3tte. \u2019t Meist dudelik is \u00f3m in toekomstig \u00f3ngerzuik taalkeuzes zo aope muigelik te registreiere, wobie naeve \u2019t sjtandaard \u201cNederlands\u201d alle alternatieve of versjille die es keus door de deilnummesj nao veure waere gebrach k\u00e8nne waere mitgeraekend: neit-Nederlandse tale die b\u00e8nne \u00f3s taalgebied waere gebroek (Frans, Papiaments, enz.) \u00e9n keuzes veur Zeeuws of Kortrijks. Veur sjtreektalige variante zou dan een vervangend niveau m\u00f3tte waere aangehawte \u00f3nger \u201chet\u201d Nederlands, mit een lokaal-regionaal markeiering mit t\u00f6sjesjtap van de keuzes (Roermonds>Limburgs, Schiermonnikoogs>Fries, Twents>Nedersaksisch). Dat zou goud doon aan de wirklikheid (de maatsjappelikke belaeving van taalkeuzes) en aan de weitensjappelikke zuverheid van de registratie daovan. Taal is jao waat es taal wurt ervare.<\/p>\nStatus aparte<\/h3>\n
Ervare<\/h3>\n