Ein van de meist kenm\u00e8rkende aspecte van Nederlands Limburg is \u2019t miertalige landjsjap, wao neet allein Nederlands, mer ouch anger tale waere gesjpraoke door inwoe\u00ebners, migrante, toeriste en bezeukers. Naeve al dees tale waert d\u2019r \u00f3nnog sjteeds \u2019t Limburgs frequent gesjpraoke. Dit diverse talige landjsjap in Limburg is \u00f3nger angere truuk te vinje inne peutersjpeelzale waodoor kinjer met diverse talige achtergr\u00f3nje (wie Turks, Nederlands of Limburgs) met mekaar in contact komme inne klas. Toch waere dees tale neet geliekwaardig gebroek: sommige tale waere gesjtimuleerd, wao angere waere vermeje.<\/p>\n
Dit talige en sociale versjil z\u00f6rg veur v\u00e4\u00f6l vraoge. Namelik, waat beteikent \u2018\u2018ne miertalige peutersjpeelzaal\u2019 noe precies veur \u2018ne specifieke persoe\u00ebn of specifieke groep (dink den aan de leid(st)ers, kinjer en aajers, allemaol met versjillende achtergr\u00f3nje)? Welke versjille in taalgebroek zien d\u2019r t\u00f6sse \u2018groepe\u2019? En wannier gebroek eemes \u2018ne bepaolde taal, en met waem? Dit \u00f3ngerzeuk geit nao in wiejverre d\u2019r sjprake is van sociale, en dus talige ongeliekheid oppe peutersjpeelzale in E\u00e8sjde-Mergraote.<\/p>\n
In dit \u00f3ngerzeuk zien d\u2019r versjillende perspectieve toegepas um \u2019t miertalige landjsjap te analysere. Es ierste waert d\u2019r vanoet \u2019t augpuntj van \u2018taalsocialisatie\u2019 gesjt\u00e8ld det \u201c[\u2018t] taalververwingsproc\u00e8s sjterk waert be\u00efnvloed door \u2019t proc\u00e8s um \u2019t bekwaam lid vanne maatsjappiej te waere\u201d en [\u2018t] waere van \u2019n bekwaam lid inne maatsjappiej groe\u00ebtendeils gerealiseerd waert door taal(gebroek) en opgedaone k\u00e8nnis euver de functies, sociale distributie en interpretaties in versjillende sociaal gespecificeerde situaties.\u201d [1]<\/p>\n
Wiejer besjteit d\u2019r inne weitesjappelikke literatuur genne volledige euvereinsjtumming euver de veur- en naodeile van \u2018miertaligheid\u2019. Oet \u00f3ngerzeuk nao twie\u00ebtalige kinjer bliek det zie in eine van h\u00e4\u00f6r tale \u2018ne beperktere woordesjat h\u00f6bbe es h\u00e4\u00f6r eintalige laeftiedsgenootjes [2], mer oet anger \u00f3ngerzeuk specifiek nao twie\u00ebtalig Limburgs-Nederlands sjpraekende kinjer bliek det dit neet op geit. Zie score baove \u2019t lanjelik gemiddelde op Nederlandse woordesjattoetse [3].<\/p>\n
Es derde is \u2019t taalbeleid oppe peutersjpeelzaal van belang aangezeen dit \u2019t gedraag vanne leid(st)ers be\u00efnvloedt. In \u2019t taalbeleid van Spelenderwijs, de euverkoepelende \u00f3rganisatie wao de peutersjpeelzale inne gemeinte \u00f3nger valle, sjteit det \u2019t Nederlands de voertaal is en daolangs leid(st)ers ouch \u2018ne sjtreektaal moge sjpraeke, mer den veural inne individuele communicatie met \u2019n kindj [4].<\/p>\n
Ouch de talige accommodatie, \u2019t bew\u00f6s of onbew\u00f6s aanpasse (convergere) of laote versjille (divergere) vanne maneer van sjpraeke [5], is in \u2018ne miertalige umgaeving van belang. Accommodatie ken symmetrisch zien (dus: beide sjpraekers passe zich aanein aan) of asymmetrisch (eine sjpraeker past zich mier aan es de anger), en ken umhoe\u00ebg plaatsvinje (biejveurbeeld es eemes met \u2019n Limburgs accent \u2018Hollandser\u2019 probeert te klinke), of umlie\u00ebg.<\/p>\n
\u2019t \u2018Miertalige landjsjap\u2019 in E\u00e8sjde-Mergraote besjteit oet leidsters die Limburgs en\/of Nederlands sjpraeke en kinjer die Limburgs en\/of Nederlands sjpraeke en\/of \u2018ne angere taal van thoes oet meijkriege. Umdet neet alle kinjer (geliekwaardig) aan dees tale waere bloe\u00ebtgesjt\u00e8ld oppe peutersjpeelzale, beteikent \u2018miertalig landjsjap\u2019 zeker neet \u2018uniform landjsjap\u2019.<\/p>\n
Leidsters socialisere specifieke groepe kinjer op versjillende manere. Ein veurbeeld hiejvan is det kinjer die van hoes oet \u2019t Nederlands meijkriege door de leidsters gesocialiseerd waere in \u2019t gebroek van \u2019t Nederlands, zowaal inne individuele communicatie (1) es in de groepscommunicatie (2), biejveurbeeld es volgt:<\/p>\n
(1) \u2018n leidster taege Sarah (NL): \u201cBen jij bang voor beren?\u201d
\n(2) \u2018n leidster taege \u2018ne gemengde groep: \u201cWie wil nog een beetje drinken?\u201d<\/p>\n
De leidsters vermieje \u2019t gebroek van \u2019t Limburgs met Nederlandssjpraekende kinjer, dus wannier \u2019n leidster Limburgs sjprik, weite zie det de boe\u00ebdsjap neet veur h\u00e4\u00f6r bedoold is. Baovendeen convergere de Limburgssjpraekende leidsters asymmetrisch richting de Nederlandssjpraekende kinjer (3) (dees leidsters passe zich waal aane kinjer aan, mer angersom neet).<\/p>\n
(3) Giulia (NL) taege \u2018n leidster (LIM): \u201cEen groot worstje [heb ik gemaakt]!\u201d
\nDe leidster taege Giulia: \u201cJa, een groot worstje!\u201d<\/p>\n
Biej kinjer \u00f3ngerling ligk \u2019t get ingewikkelder. Wannier Nederlandssjpraekende kinjer met ein sjpraeke, k\u00e8nne zie geweun Nederlands blieve sjpraeke. Mer wannier \u2019n Limburgssjpraekend kindj met \u2019n Nederlandssjpraekend kindj kalt, past \u2019n Nederlandssjpraekend kindj zich neet aan (4).<\/p>\n
(4) Tim (LIM) taege Maria (NL): \u201cIch woor dich g\u00e8t aan \u2019t vert\u00e8lle. Veur waare mit de fiets
\nvan mama\u2026\u201d
\nMaria \u00f3ngerbrik Tim: \u201cJa, maar ik [\u2026]\u201d<\/p>\n
Es d\u2019r (talige) accommodatie plaatsvinjt t\u00f6sse Limburgs- en Nederlandssjpraekende kinjer (waat neet vanzelfsjpraekend is, zie 5), den is \u2019t asymmetrisch: \u2019t Limburgssjpraekende kindj kalt den Nederlands, mer angersom gebeurt \u2019t neet (6).<\/p>\n
(5) Sem (NL) taege mich (LIM): \u201cWaar zijn de andere blokken?\u201d
\nIch taege Sem: \u201cDaar zijn de blokken.\u201d
\nMax (LIM) taege Sem: \u201cDao ligke die jao!\u201d<\/p>\n
(6) Tim (LIM) taege Maria (NL): \u201cAls we gaan slapen en dan wakker worden dan gaan we zwemmen.\u201d
\n(Iets later)
\nMaria taege Tim: \u201cHet is ochtend!\u201d
\nTim taege Maria: \u201cHet is ochtend!\u201d
\nMaria taege Tim: \u201cHee, zullen we gaan zwemmen?
\nTim taege Maria: \u201cJaaa!\u201d
\nMaria taege Tim: \u201cHet is een mooie dag om te gaan zwemmen! De handdoek mee, en alles nog veel meer.\u201d
\nTim taege Maria: \u201cAlles nog veel meer!\u201d
\nMaria taege Tim: \u201cJippie we gaan zwemmen!\u201d<\/p>\n
Umdet leidsters h\u00e4\u00f6re taalkeus aafsjt\u00f6mme op \u2019t kindj en de Limburgssjpraekenden h\u00e4\u00f6re taalkeus aafsjt\u00f6mme oppe Nederlandssjpraekende, k\u00e8n d\u2019r gezag waere det de Nederlandssjpraekende kinjer neet actief deilnumme aane twie\u00ebtaligheid vanne peutersjpeelzaal (zie huure sjlechs aaf en toe get Limburgs oppe achtergrondj). Dit (taal)gedraag waert versjt\u00e8rk door \u2019t taalbeleid, waorin sjteit det \u2019t Nederlands de taal is waorin gecommuniceerd deent te waere door leid(st)ers, en det de regionale taal (Limburgs) veural veur individuele gesjpr\u00e8kke deent [6]. Op dees maneer waert \u2019t Limburgs bep\u00e8rk bis \u2019t individuele domein, en sjlechs onger Limburgssjpraekende.<\/p>\n
Veur kinjer die met \u2019t Limburgs opgreuje beteikent dit det zie gesocialiseerd waere in \u2019t gebroek van \u2019t Nederlands in educationele contexte die hi\u00ebrarchisch zien bepaold. \u2019t Nederlands is de taal van instructie (bieveurbeeld in instructieleedjes, wie \u201cWij gaan opruimen\u201d), terwiel \u2019t Limburgs deent veur de individuele gesjpr\u00e8kke. Umdet \u2019t Nederlands in mier contexte, en sociaal belangriekere contexte waert gebroek, wie groepscommunicatie en instructies, is \u2019t de taal met de hoe\u00ebgere status. Fields[7] verm\u00e8ldt det \u00a0\u201c[\u2026] tale geliekwaardig zien, mer de sociale context waorin communicatie plaatsvinjt ongeliekheid t\u00f6sse tale veroorzaakt\u201d (miene vertaling).<\/p>\n
Dees patroe\u00ebne observeer ich ouch in gesjpr\u00e8kke met de leidsters. De leidsters bevestige de hoe\u00ebgere status van \u2019t Nederlands ten opzichte van \u2019t Limburgs. Zie verm\u00e8lde det ze inne kring bew\u00f6s Nederlands sjpraeke, umdet messjien neet idderein Limburgs versjteit. \u2019n Gedachte die zo \u2018natuurlik\u2019 gewaore is det d\u2019r neet biej sjtilgesjtaon waert biej \u2019t taegeneuvergesjt\u00e8lde: bew\u00f6s Nederlands sjpraeke in groepscommunicatie is ouch \u2018ne vorm van divergere (aafwieke) van de Limburgstalige kinjer. De leidsters verm\u00e8lde waal det \u2019t dial\u00e8k belangriek is en zie bliej zien det ze nog sjteeds Limburgs moge sjpraeke op dit niveau (in taegesjt\u00e8lling toet de basissjoe\u00ebl). Toch passe zie in h\u00e4\u00f6r taalpraktieke, wie ierder verm\u00e8ld, \u2018ne duudelikke hi\u00ebrarchische verdeiling t\u00f6sse beide tale toe, waorin de kinjer waere gesocialiseerd. Baovendeen, es d\u2019r geaccommodeerd waert t\u00f6sse kinjer, den is dit einrichtingsverkier. Ouch op dees maneer waert de hoe\u00ebgere status van de Nederlandssjpraekende kinjer, die neet aan \u2019t Limburgs waere bloe\u00ebtgesjt\u00e8ld, inne sociale orde nogmaals bevestig, waodoor beide tale effectief ongeliek zien.<\/p>\n
Dees taalpraktieke waere ouch, wie ierder verm\u00e8ld, wiejer gesjtimuleerd door \u2019t taalbeleid. Volges \u2019t huidige taalbeleid van Spelenderwijs is \u2019t Nederlands de taal veur groepscommunicatie en is \u2019t Limburgs bep\u00e8rk bis individuele communicatie, waodoor \u2019n Nederlandstalig kindj einvoudig um \u2019t Limburgs haer ken, mer \u2019n Limburgstalig kindj neet um \u2019t Nederlands haer ken.<\/p>\n
Samegevat is \u2019t Nederlands de hoe\u00ebgste taal inne sociale orde, want \u2019t is de taal dae inne meiste sociale en educationele activiteite gebroek waert, in groepscommunicatie waert gebroek, instructies, en hi\u00ebrarchisch gedefinieerd is. \u2019t Limburgs daorentaege waert in minder belangrieke, individuele gesjpr\u00e8kke gebroek en allein met Limburgstalige kinjer. Dit waert ouch bevestig door \u2019t accommodatiegedraag (de taalpraktieke vanne leid(st)ers biejveurbeeld), \u2019t taalbeleid en de opvattinge vanne leid(st)ers. Zie gaeve aan det ze bliej zien det ze nog Limburgs moge sjpraeke op dit niveau, mer z\u00e8gke ouch det \u2019t Nederlands belangrieker is inne maatsjappiej. Door dit allemaol liere injer al gauw det dees tale inne praktiek ongeliek zien, \u2019t Limburgs lie\u00ebger sjteit es \u2019t Nederlands en det \u2019t Limburgs \u2018ne exclusieve taal is dae allein deent veur diegenen die \u2019t van thoes oet meijkriege. Met \u2018ne goeie versjpreijing van kennis euver twie\u00eb- en \/ of miertaligheid, \u2019n geliekwaardiger taalbeleid t\u00f6sse \u2019t Limburgs en Nederlands wie det d\u2019r ouch oppe Friese SFBO-peutersjpeelzale met \u2019t Fries en Nederlands is, en \u2019n inclusiever taalgebroek, k\u00e8nne v\u2019r d\u2019r veur z\u00f6rge det \u2019t Limburgs behaaje blief en doorgegaeve waert aan \u2018ne volgende generatie die plat kalt.<\/p>\n