Ós Modesjtaal Oktober 2025, column van John Hertogh

Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs door  John Hertogh oet Zitterd – okt 2025 nr. 71

Aeve neit euver oktoberfeeste.

Neit dat ich die neit sjoon vènj, die feeste, mer d’r zeen ouch anger sjoon zake in de maondj oktober !

Beveurbeeld: ’t naozomerwaer. Dat wurt ouch waal kroenekrane-zomer  of awwiever-zomer genuimp, nao ’t Dutsje Altweiber-sommer. In de Eifel zeen dees daag al vertrèkkende ojevare én kroenekrane gezeen! Ein ver-klaoring veur ’t woord awwieverzomer is dat sjpènnewebbe of sjpènne-gewaef, die in de herfswèndj fladdere, aan de grieswitte haore  van de aw-were vrouwe deit dènke! In de Noorse en Germaanse oudheid woorte die gezeen es laevensdräöd of haore van watergeiste!  In Zweden zaet me Brittsommar, nao de heilige Brigitta (8 oktober).

In ’t Frans zaet me L’eté de St. Dènis en in ’t Èngelsj Indian Summer. Bie ós in Limburg zaet me ouch waal Sint Micheilszomer, terwiel ziene naams-daag 29 september is!  Sint Micheil verbut de liene haoze en de kempe keil. Ómdat ’t kawwer woort góng me werm wolle óngergoud drage. Dit lous ich in ’t bouk van L. van der Heijden euver Zittesje sjpraekweurd.

Sjtielesjieter, knozel en kroddels.

Sjpènne kump me in dezen tied ouch dèks taege.  Wit geer waat eine sjpènnejaeger is? Paul Prikken haet ’t euver eine grauwe vleigevanger, ein veugelke dat ouch waal sjtielesjieter wurt genuimp. En ein langpootmök die ouch väöl veurkump in dezen tied, is in ’t Limburgs eine knozel. Sjoon weurd toch? Ouch motte waere róndj dezen tied weier actief en dan veural op paor (louk) , unne en sjerlotte.

Vanaaf hawf oktober is ‘t de idejale tied om fruitbuim te plante. Zolang es de gróndj neit bevraore is, kènt me die in de gróndj zètte. De geplante buim en wórtele kènne dan goud profiteiere van de herfsraege veurdat de wèntjer  aanbrik. Andief, koldrabi, krote, more en sjpenaat kènt me in oktober goud ougste. Beeste wie sjtekelverke, eikäöres en vlaermoeze bereide zich veur op de wèntjer door aete  te verzamele en eine wèntjersjlaop te hawte, beveurbeeld ónger blajer. Kwakkerte en kroddels versjtoppe zich in de módder van de baek en doon ouch eine wèntjersjlaop. Ree aete extra väöl óm de wèntjer door te kómme, veural nao de brónstied. Ree make ouch versjeie geluide zo wie blaffe, fluite, sjreve en klage, zo höb ich mich laote vertèlle!

Pès de volgende Ós Modesjtaal, reacties: johnhertogh@gmail.com