Veldgewas

Veldgewas is een initiatief van auteur/dichter Wim Kuipers (Maasniel 1939) dat beoogt de Limburgstalige poëzie een podium te bieden en daarmee de bekendheid ervan te vergroten. Vanaf 2011, toen hij samen met Har Sniekers met Veldgewas begon, verzamelde hij een fikse catalogus aan gedichten die hem vanuit de hele provincie worden toegezonden.

Neem een abonnement op Veldgewas

Die gedichten stuurt hij wekelijks, voorzien van zijn typische commentaar en vrije associaties, aan een schare van volgers die hebben ingetekend op zijn digitale poëzieberichten. Wim Kuipers omschrijft Veldgewas graag als een “proeftuin”, wat wil zeggen dat hij niet bij voorbaat al te streng wil selecteren; tussen het veldgewas zitten ook soms plantjes die sommigen als onkruid mogen betitelen maar die in hun onschuld vaak een eigen schoonheid vertegenwoordigen.

Wie zich (gratis) wil abonneren op een wekelijkse portie Limburgstalige poëzie hoeft enkel een mailtje te sturen naar veldgewas@home.nl. De annotaties die Wim Kuipers bij de gedichten plaatst geven zijn zendingen een bijzondere charme.

Stuur uw gedichten in naar Veldgewas

Als u zelf gedichten schrijft in een Limburgs dialect, en u bent op zoek naar publiek, dan kunt u altijd uw gedichten eens opsturen naar de redactie van Veldgewas. U krijgt op zijn minst een welwillend commentaar en als het even kan een plaatsje in een van de volgende Veldgewassen. Het adres is: veldgewas@home.nl.

Kijk eens in het Veldgewas Archief De Moenik

Veldeke Limburg is doende de catalogus van Veldgewas, die nooit systematisch in kaart is gebracht, vanaf het begin in 2011 tot heden op zijn website te presenteren. Daar staan de dichters in alfabetische volgorde gerangschikt en de gedichten per schrijver in chronologische volgorde. Daarbij verschaffen we ook wat informatie over die schrijvers. Het archief is nog lang niet compleet maar wordt geleidelijk aan bijgevuld.

Hieronder treft u enkele van de meest actuele poëtische bijdragen aan Veldgewas. Na verloop van tijd gaan ook die gedichten naar het Veldgewas Archief De Moenik. Een moenik is een bergplaats in een schuur. Kinderen maakten een kuiltje in het hooi, stro of nog niet gedorste graan, en verborgen daar appels, peren of noten, zodat andere kinderen die niet makkelijk ontdekten.

Halszaak

D’r is gein inj en gein begin, allein ein tössen-in
mèt de vraog die in miene kop blieftj male:
Waat noe?

Alarmknóp in de voes en het zweit vuuer de kop
sjuuf ich het alzeendj oug in det mèt dulmakendj
leweit op zeuk geit nao de óngenuuedje gas.

Es dae zaet wie d’r zich sjrieftj, zètte ze hum
het mets op de kael en kan hae halsuueverkop
mèt zien koffer vertrèkke.

Olla, olla zuster, gaef mich mien nestasgeveul.
Gein gummiehaose, gein witte jes,
gein gedoons mèt slange en geine Oxycodon.

Zej in de lienteikevoeare het koeare van verlange
wäörd aanein te vaeme es kralle. Weer gewuuen
te kónne kalle vol veur det neet te blusse vèltj.

Har Sniekers, Thorn
Oktober 2018


Rosa waak

Sint Rosa baet in häör kapel
zie sjteit in de ruumte
zie sjteit in häören tied
en wach op waat kómme geit
häör vleugele euver Zitterd gesjlage
zie waak beminnelik

d’n daag nao de percessie
rös de Kolleberg oet

hónderde vuit leipe nao baove
en weier nao ónger
vurige gebede klónke róndjóm de kapel
Rosa haet ze geheurd
de meziek van hermenieje is opgelos
Rosa haet de melodieje geheurd
de wierouk is verwèndj
tösje buim en sjtruukgewas
Rosa haet de gewiede reuk herkènd

vandaag zomert ’t nao
de veugel fluite hun leidje
in de herfsbuim
Rosa heurt hunne zank
zie vuilt de aanwezigheid

van de leger gelaege Kogelvanger
en ‘t Levetenhäöfke
mer kènt ze
vanoet häör blikveldj neit zeen

eine fitser trap veurbie
eine wanjelaer ruip
ziene neit aangeliende hóndj
Rosa kik d’rnao vanoet häör kapel

zie waak ummer
jederen daag, van vruig pès laat
zie waak
jaor in, jaor oet
sjtóf en geis

Wim Kallen / Vertaling Phil Schaeken, Sittard
Oktober 2018 

stil laeve

vreug-nao-bèd
pak verkieërdj oet
klaor wakker
vaem ich al waat mót
aan ’ne kitting
om miene nak

boete is ’t stil
in miene kop
roesjt de daag veurbie
– ouge toe –
lang genóg
nao de gerdiene gekeke

akelig stil is ‘t boete
altied is waal get
‘ne hónd, ‘ne uul,
‘ne late fietser
‘ne vreuge auto
mer noe is ‘t ram stil

de stiltje doertj wiejer…
en wiejer… en wiejer…
geuf mich pas rös
es ich snap
det de zomer alle laeve
haet  mitgenomme

Marleen Schmitz, Oirsbeek
Oktober 2018

Ein ode aan Aznavour

Ich kèn d’r niks aan doon,
ouch de Franse taal is sjoon,
jus wie oos plat, riek van klank,
gans gesjik veur zónnige zank.

La Bohème, Desormais,
La Mamma, Et Pourtant,
Les Comediens, Que Cést Triste Venise,
en soms ging ’t euver Peries.

Charles, veer gaon dich misse,
dien sjtöm, oet doezende te haole,
dien chansons, kómplete verhaole,
ich gaon ze weier zuike, de lp’s, de cd’s.

Ich sjleit mien ouge, gaon geneite,
want heur ich dich dien tekste vertolke,
dan zjweef ich weg van dees welt,
weg, hoog baove de wolke

Phil Schaeken, Sittard
Oktober 2018

’t Kunt wie ’t Kunt

’t kunt wie ’t kunt
en ’t is wie ’t is,
’t jeet wie ’t jeet,
en ’t sjteet woa ’t sjteet.
’t brent wen ’t brent,
en ’t likt wen ’t velt.
’t hengt wie ’t hengt,
aan de moer en ’t tikt.
’t tikt wen ’t tikt,
en ’t lupt wen ’t lupt.
’t puutsjt wen ’t puutsjt
en ’t sjnuutst wen ’t sjnuutst.
me dreumt wen me sjlieft,
en sjlieft me wen me dreumt.

dat alles is joekserij,
en doa kan nog wal jet bij.
zoe koom oes diech eroes,
’t is ejaal of klein of jroes.

A. de Bruijn, Kerkrade
September 2018

D`r Tsóg

De baan is leëg, d`r tsóg viert aaf,
de fleut sjalt nog noa in de oere.
Langs de vinster vlügt e landsjaf verbij,
mit `t boeseleëve va velder busj en wei.

Kadeng, kadeng, d`r tsóg rolt wieër,
bringt jidderinne noa ing anger plaatsj,
en went `t zieë mós óch werm tseruk,
d`r miensj,  dat is zieng bajaasj.

Heë roast ónger wasser en uvver bruk,
broest durch de natoer vuuroes.
Dan óp eemoal sjteet heë sjtil,
lü sjtieje in, anger lü sjtieje oes.

D`r tsóg is jenauw wie d`r leëvensloof,
tsezame, jinne viert derzelfde toer.
Lü sjtieje óp en lü junt voet,
mit inne óngersjeed:
óp d`r leëvenstsóg jieëft `t jee keëtsje retoer.

Annie Tummers-Huppertz, Kerkrade
Augustus 2018                                             

Kritju

Kritju waat waas ’t werm
alde minse hadde ’t zwaor
ware det ouk neet gewind
genne dae det mieters vindt.

Kritju waat leje weej zwaor
op de vakantie waas ’t naat
weej vloge hoeëg en wied
wille ós herinneringe kwiet.

Kritju ze kinne mich waat
volgend jaor blief ik heej
slaop in mien eigeste bed
vrief mich in met zónnevet.

Jan Maas, Venlo
Juli 2018

Opa zeen

Mit de kleinkènjer sjpele, mit water knoje,
mer ouch: dode-advertenties laeze:
Wie awd waar daen doje?
Veurlaeze, leidjes zènge, goje mit de bal,
mer ouch: pille sjlikke, jeder daag, zeve al.

Katja Ebstein, 77 intösje, ‘Wunder gibs es immer wieder,
heute oder morgen, können sie geschehen,
wenn sie dir begegnen, musst du sie ouch sehen’,
heurapparate drage en toch neit alles versjtaon,
soms de waeg zuike, get dèkser nao de wc gaon.

De jeug wurt ummer jónger,
seks, veier lèttesj in e bouk,
opa wurt gaw awwer, eine get raofelige douk,
t verkeer drökker, alles mót jao vlotter gaon,
inlogge, gebroekesjnaam, wo haw ich die wachweurd sjtaon?

Einmaol ónger de knei, einmaol in de kop,
kump alweier get nuuts, get angesj,
luuj, ’t hilt nooitsj op,
Opa, wakker blieve, ouge aope, kóm, laot gaon!
Jao, ich doon mien bès, heur, ech,’t is nog neit gedaon!

Phil Schaeken, Sittard
Juli 2018

zomer in ’t zuje
(geweun hie bie ós)

nieks hóf
en nieks mót
blote veut in ’t graas
zo mer zomer
wie ’t vreuger waas

zomer in ’t zuje

nieks mót
en nieks hóf
móddelig werm
ocherm
alles taam
kleine werreld laam

zomer in ’t zuje

ich geneet
en ich baal
want ich wil
eigelik waal…
effe danse
door get malse
raengebuje

zomer in ’t zuje

Toos, Vlodrop
Juli 2018


Water en vuur

De kirk en vier
waore dèk water en vuur.
Jezus loop uuever ’t water
en zie pisde ’t vuur
van de braomelesjtroek gans oet.
De kirktaore liek te väöl
op de taore van Babel
vuurtaore watertaore
vuurbeeld watermerk
waterkant vuurkant
Doeë Zieë vuurwerk.
Vuur blust gein water
wiewater blust ’t vuur
vier verzoepe in wètte en praeke.
Ich krieg traone in de ouge
’t heilig vuur wiert geblusd
es ze Jezus opsjlete
in e brandvrie keske.
En dan drink ich mich
in plaats van water bie de wien
mer e dröpke vuurwater.

Colla Bemelmans, Nuth
Mei 2018

Euver eine druim

Èngele en duvele, vruiger, noe en later,
de duvele ’t vuur, de èngele ’t water.
Duvele, dat is geweld, ruïnes, leid en bloud,
èngele brènge gelök, die meine ’t ummer goud.

Duvele sjtruie gifgaas euver akker, minsj en kèndj,
èngele versjpreie vrei, wie zeilbeut in de wèndj.

Duvele, die lache sjtiekem, ouch al sjteit de welt in brandj,
èngele, die treuste, helpe, gaeve dich ein handj.

Duvele, die sjeite gerös ein vliegtuug oet de lóch,
èngele dreuge traone, jao, die geef ’t nog genóg.

Duvele, wie Hitler, Himmler, Eichmann, de SS,
èngele, wie Sophie Scholl, me heurde zien protes.

Duvele, kiek Hiroshima, ’t is haos neit g’luive,
Martin Luther King aevel leit ós get angesj pruive.

‘I have a dream’, zag hae doe dao, ich weit ’t nog gans goud,
daen dream haw ouch Toon Hermans en ouch ich, ouch ich hawt moud.

Ich druim dat èns ’t water van de èngele oppe welt
’t vuur van alle duvele douf, wie Christus haet veursjpeld.

Veer kènne dan d’n hemel hie op aerd al gaon belaeve,
en dan zal ’t nurges mee dat vuur van duvele nog gaeve.

Phil Schaeken, Sittard
Mei 2018

versjtaot uch

wie water en vuur
wie chóklaad, mèlk en puur
wie nao veure Fortuna
en los joa van kloeb Roda

wie water en vuur
wie Kolleberg en Côte d’Azur
wie babbelaere, zuit en zoer
klein aerpel en kóntente boer

wie water en vuur
wie gans billig en paeperduur
wie werm beier en kawwe wien
wie zeker en nog neit mesjien

wie water en vuur
wie drank en ontwenningskuur
wie dominee en pesjtoor
wie hardrock en gemenk koor

wie water en vuur
wie de trainer en besjtuur
wie Trump en dae Poetin
wae geluif dao nog in?

versjtaot uch.

John Hertogh, Sittard
Mei 2018