Veldgewas

Veldgewas is een initiatief van auteur/dichter Wim Kuipers (Maasniel 1939) dat beoogt de Limburgstalige poëzie een podium te bieden en daarmee de bekendheid ervan te vergroten. Vanaf 2011, toen hij samen met Har Sniekers met Veldgewas begon, verzamelde hij een fikse catalogus aan gedichten die hem vanuit de hele provincie worden toegezonden.

Neem een abonnement op Veldgewas

Die gedichten stuurt hij wekelijks, voorzien van zijn typische commentaar en vrije associaties, aan een schare van volgers die hebben ingetekend op zijn digitale poëzieberichten. Wim Kuipers omschrijft Veldgewas graag als een “proeftuin”, wat wil zeggen dat hij niet bij voorbaat al te streng wil selecteren; tussen het veldgewas zitten ook soms plantjes die sommigen als onkruid mogen betitelen maar die in hun onschuld vaak een eigen schoonheid vertegenwoordigen.

Wie zich (gratis) wil abonneren op een wekelijkse portie Limburgstalige poëzie hoeft enkel een mailtje te sturen naar veldgewas@home.nl. De annotaties die Wim Kuipers bij de gedichten plaatst geven zijn zendingen een bijzondere charme.

Stuur uw gedichten in naar Veldgewas

Als u zelf gedichten schrijft in een Limburgs dialect, en u bent op zoek naar publiek, dan kunt u altijd uw gedichten eens opsturen naar de redactie van Veldgewas. U krijgt op zijn minst een welwillend commentaar en als het even kan een plaatsje in een van de volgende Veldgewassen. Het adres is: veldgewas@home.nl.

Kijk eens in het Veldgewas Archief De Moenik

Veldeke Limburg is doende de catalogus van Veldgewas, die nooit systematisch in kaart is gebracht, vanaf het begin in 2011 tot heden op zijn website te presenteren. Daar staan de dichters in alfabetische volgorde gerangschikt en de gedichten per schrijver in chronologische volgorde. Daarbij verschaffen we ook wat informatie over die schrijvers. Het archief is nog lang niet compleet maar wordt geleidelijk aan bijgevuld.

Hieronder treft u enkele van de meest actuele poëtische bijdragen aan Veldgewas. Na verloop van tijd gaan ook die gedichten naar het Veldgewas Archief De Moenik. Een moenik is een bergplaats in een schuur. Kinderen maakten een kuiltje in het hooi, stro of nog niet gedorste graan, en verborgen daar appels, peren of noten, zodat andere kinderen die niet makkelijk ontdekten.

zomer in ’t zuje II

wen de morge
dörsjtig wakker waert
zich zón-sjlurpend versjlik:

zomer in ’t zuje

en ’t limburgs landjsjap
goud-gael bane krieg
zomervane inne werme windj:

zomer in ’t zuje

wen zón en sjeem
zich winsjelt
in haol waeg:

zomer in ’t zuje

en de nach zich buig
euvere aovend
morge neet zoooo werm belaovend:

zomer in ’t zuje

Toos, Vlodrop
Augustus 2019

Sjtoekrenne

mit de naas óp ’t sjtuur
d’r zaal verburgt ziech
in d’r boam
rungde noa rungde
de rennere sjtoeke
en de supportere
sjloeke rungde noa
rungde in de wieëtsjaf
‘d’r sjtoekrenner’
mit moeziek bis
lang noa d’r letste
renner nog ing rungde
ze sjtoeke wen ze
noa heem junt

Wim Heijmans, Kerkrade
Juli 2019

De deur nao binne geit ope

De deur nao binne geit ope
en gief ‘ne reuk
vaan ‘ne vergaange zomer,
vaan veuregend jaor,
vaan de jaore 1980,
die noe inins trök zien
wie ‘nen tied vaan rös,
zoonder zörg.

’t Is ‘ne get muffege, keule reuk,
dee vaanoet de kelder umhoeg kump
op deen ierste werme veurjaorsdaag,
dee ‘ne nuie zomer belaof
es ‘ch vaan boete de hal in gaon.

En eve, hiel eve, pak ‘r eweg,
de las vaan mien gedachte
en deit in m’ch vleuje
beelde en geveules,
die noe, nao zoeväöl jaor,
m’ch good doen veule.

Meh mie geveul luig
en vergit ’t leid vaan ’t verleie,
wat zjus wie dee reuk
door e zöchske wind
in de werm loch vervluig,
es-of ’t ‘m noets heet gegeve.

Yuri Michielsen, Maastricht
Mei 2019

Iech bin vuur kloar sjproach, zage woa ‘t óp sjteet,
zoeë wie ‘t bis noen woar, wail ‘t doch ‘t flotste jeet,
mit ‘t jruie van de joare, weëd mieng sjproach krommer,
of iech sjwieg al jans en dóch iech jeweun jet dommer.

Iech kiek noa d’r miensj noe en wat ‘t mit ‘m deet,
de mieëtste zunt doch kliensj zoe en jinne nog versjteet
wat d’r angere hem wil zage, drum hod iech ‘t óp sjwieje,
of sjrief iech wöad in rouw, dan kan jinne doa aa lieje.

Dieng sjouwere zunt sjmaal, d’r rugkesjtrank sjwaach,
Dieng menoeng is ejaal of ing al oes-jemade zaach,
Doe leufs woa alle angere hin lofe,
doe zeës d’r kal dem alle angere al verkofe.

Iech bin vuur duudliegheet, al is nit al sjwats wies,
iech bin vuur zachliegheet en dat hat ziene pries,
iech kroog d’r wink va vure en dat loos duudliegheet vervluje,
en noen bin iech sjtil, den zoeë broech iech nit tse luje.

En weë wees mós iech óch sjwieje óp papier,
en weë wees bring iech ‘t zoeë óch nog wieër.

Paul Weelen, Kerkrade
Mei 2019

Breif aan mien vrouw

Es ich 80 bèn, es God bleif,
zit ich dan ouch mit dich, achter, in ’n awd keukske,
aan e täöfelke, gans sjtil, mit twee sjneikes brood en get vleisj,
door de roete nao boete te kieke, nao vruiger ?
Waer ich dan ouch lestiger, en doe ouch,
verbaeters te waat ich neit zègke moug?

Ich wil 80 waere mit eine glumlach, leifs alle daag,
e gedich in miene kop, vol leich, vol zón, vol kleur,
eine frisje geur op mien lief,
ich wil serjeus genómme waere es ich get sjrief,
wil nog brenne wie e vlemke, al is ‘t klein, fien,
leich gaeve en wermte, zörge veur get zónnesjien.

Haop dan dien zachte handj nog te vuile,
nog ummer ein muulke te pruive, ‘sjmakelik aete’ te heure,
en: ‘Ich höb dich leif’, es ich 80 bèn,
es God bleif.

Phil Schaeken, Sittard
Mei 2019

positief

zap ‘t nuuts noe effe weg
de gezèt kump sjtraks waal oet
nae, ich sjloet mien ouge neit
sjtaek de kop neit in ’t zandj

kiek nao baove in de lóch
zuik nao haop en ouch get sjteun
want ’t is neit mee zo sjoon
alles liek opèns zo kawd

dènk mer dèkser positief
zuug gein baere oppe waeg
blief geluive in de jeug
‘al kump goud’ is geine druim

es noe jederein veur zich
mit de anger raek’ning hiltj
en oug dèkser mitein kalt
zuut de welt gans angesj oet!

John Hertogh, Sittard
Mei 2019

vastelaoves-zaenge

kleure vlege van ’t palet,
dörf sjpringk oet ’t daags korsjet,
wäörd en wies waere ein,
ritme kruup in erm en bein,
blik neet op ’t sjerm
mer erm-in-erm,
mars, polenaese of wals,
vruijd vluug dich ómme hals,
’t moog doere-doere-doere
alle vastelaoves-oere,

vónke vruijd en sjpetters sjpas
sjoevere in werme vastelaovesjas.

Toos, Vlodrop
Februari 2019

e biesje winkterkós

moeresjtamppot,
himmel en eëd,
sjmaat miech jód,
wie me zoe zeët.

iech jrok en haofum,
och wal e sjuusje,
het kriet parfum,
en e naas kuusje.

zoe weëde jeraitsd,
sjmaach en zinne,
de leefde jehaitsd,
alle tswai jewinne.

Antoeën de Bruijn, Kerkrade
Januari 2019

Vaereprach

Enthousiasme en nuujsjeër
mingele mit gooj kómpenie
besjaere ós de vaerkrach
óngerwaeges door d’n tied

samezeen is e feës
leët de rikketik danse
mit vreë vaere vol vruntjelikheid
en vruid deile

d’róm sjik ich ein vaer
óm op dienen hood te sjtaeke
wen’s te es gelöksvogel
ein vaer höbs mótte laote

Leonne Cramers, Geleen
December 2018

Halszaak

D’r is gein inj en gein begin, allein ein tössen-in
mèt de vraog die in miene kop blieftj male:
Waat noe?

Alarmknóp in de voes en het zweit vuuer de kop
sjuuf ich het alzeendj oug in det mèt dulmakendj
leweit op zeuk geit nao de óngenuuedje gas.

Es dae zaet wie d’r zich sjrieftj, zètte ze hum
het mets op de kael en kan hae halsuueverkop
mèt zien koffer vertrèkke.

Olla, olla zuster, gaef mich mien nestasgeveul.
Gein gummiehaose, gein witte jes,
gein gedoons mèt slange en geine Oxycodon.

Zej in de lienteikevoeare het koeare van verlange
wäörd aanein te vaeme es kralle. Weer gewuuen
te kónne kalle vol veur det neet te blusse vèltj.

Har Sniekers, Thorn
Oktober 2018


Rosa waak

Sint Rosa baet in häör kapel
zie sjteit in de ruumte
zie sjteit in häören tied
en wach op waat kómme geit
häör vleugele euver Zitterd gesjlage
zie waak beminnelik

d’n daag nao de percessie
rös de Kolleberg oet

hónderde vuit leipe nao baove
en weier nao ónger
vurige gebede klónke róndjóm de kapel
Rosa haet ze geheurd
de meziek van hermenieje is opgelos
Rosa haet de melodieje geheurd
de wierouk is verwèndj
tösje buim en sjtruukgewas
Rosa haet de gewiede reuk herkènd

vandaag zomert ’t nao
de veugel fluite hun leidje
in de herfsbuim
Rosa heurt hunne zank
zie vuilt de aanwezigheid

van de leger gelaege Kogelvanger
en ‘t Levetenhäöfke
mer kènt ze
vanoet häör blikveldj neit zeen

eine fitser trap veurbie
eine wanjelaer ruip
ziene neit aangeliende hóndj
Rosa kik d’rnao vanoet häör kapel

zie waak ummer
jederen daag, van vruig pès laat
zie waak
jaor in, jaor oet
sjtóf en geis

Wim Kallen / Vertaling Phil Schaeken, Sittard
Oktober 2018 

stil laeve

vreug-nao-bèd
pak verkieërdj oet
klaor wakker
vaem ich al waat mót
aan ’ne kitting
om miene nak

boete is ’t stil
in miene kop
roesjt de daag veurbie
– ouge toe –
lang genóg
nao de gerdiene gekeke

akelig stil is ‘t boete
altied is waal get
‘ne hónd, ‘ne uul,
‘ne late fietser
‘ne vreuge auto
mer noe is ‘t ram stil

de stiltje doertj wiejer…
en wiejer… en wiejer…
geuf mich pas rös
es ich snap
det de zomer alle laeve
haet  mitgenomme

Marleen Schmitz, Oirsbeek
Oktober 2018

Ein ode aan Aznavour

Ich kèn d’r niks aan doon,
ouch de Franse taal is sjoon,
jus wie oos plat, riek van klank,
gans gesjik veur zónnige zank.

La Bohème, Desormais,
La Mamma, Et Pourtant,
Les Comediens, Que Cést Triste Venise,
en soms ging ’t euver Peries.

Charles, veer gaon dich misse,
dien sjtöm, oet doezende te haole,
dien chansons, kómplete verhaole,
ich gaon ze weier zuike, de lp’s, de cd’s.

Ich sjleit mien ouge, gaon geneite,
want heur ich dich dien tekste vertolke,
dan zjweef ich weg van dees welt,
weg, hoog baove de wolke

Phil Schaeken, Sittard
Oktober 2018

’t Kunt wie ’t Kunt

’t kunt wie ’t kunt
en ’t is wie ’t is,
’t jeet wie ’t jeet,
en ’t sjteet woa ’t sjteet.
’t brent wen ’t brent,
en ’t likt wen ’t velt.
’t hengt wie ’t hengt,
aan de moer en ’t tikt.
’t tikt wen ’t tikt,
en ’t lupt wen ’t lupt.
’t puutsjt wen ’t puutsjt
en ’t sjnuutst wen ’t sjnuutst.
me dreumt wen me sjlieft,
en sjlieft me wen me dreumt.

dat alles is joekserij,
en doa kan nog wal jet bij.
zoe koom oes diech eroes,
’t is ejaal of klein of jroes.

A. de Bruijn, Kerkrade
September 2018

D`r Tsóg

De baan is leëg, d`r tsóg viert aaf,
de fleut sjalt nog noa in de oere.
Langs de vinster vlügt e landsjaf verbij,
mit `t boeseleëve va velder busj en wei.

Kadeng, kadeng, d`r tsóg rolt wieër,
bringt jidderinne noa ing anger plaatsj,
en went `t zieë mós óch werm tseruk,
d`r miensj,  dat is zieng bajaasj.

Heë roast ónger wasser en uvver bruk,
broest durch de natoer vuuroes.
Dan óp eemoal sjteet heë sjtil,
lü sjtieje in, anger lü sjtieje oes.

D`r tsóg is jenauw wie d`r leëvensloof,
tsezame, jinne viert derzelfde toer.
Lü sjtieje óp en lü junt voet,
mit inne óngersjeed:
óp d`r leëvenstsóg jieëft `t jee keëtsje retoer.

Annie Tummers-Huppertz, Kerkrade
Augustus 2018                                             

Kritju

Kritju waat waas ’t werm
alde minse hadde ’t zwaor
ware det ouk neet gewind
genne dae det mieters vindt.

Kritju waat leje weej zwaor
op de vakantie waas ’t naat
weej vloge hoeëg en wied
wille ós herinneringe kwiet.

Kritju ze kinne mich waat
volgend jaor blief ik heej
slaop in mien eigeste bed
vrief mich in met zónnevet.

Jan Maas, Venlo
Juli 2018

Opa zeen

Mit de kleinkènjer sjpele, mit water knoje,
mer ouch: dode-advertenties laeze:
Wie awd waar daen doje?
Veurlaeze, leidjes zènge, goje mit de bal,
mer ouch: pille sjlikke, jeder daag, zeve al.

Katja Ebstein, 77 intösje, ‘Wunder gibs es immer wieder,
heute oder morgen, können sie geschehen,
wenn sie dir begegnen, musst du sie ouch sehen’,
heurapparate drage en toch neit alles versjtaon,
soms de waeg zuike, get dèkser nao de wc gaon.

De jeug wurt ummer jónger,
seks, veier lèttesj in e bouk,
opa wurt gaw awwer, eine get raofelige douk,
t verkeer drökker, alles mót jao vlotter gaon,
inlogge, gebroekesjnaam, wo haw ich die wachweurd sjtaon?

Einmaol ónger de knei, einmaol in de kop,
kump alweier get nuuts, get angesj,
luuj, ’t hilt nooitsj op,
Opa, wakker blieve, ouge aope, kóm, laot gaon!
Jao, ich doon mien bès, heur, ech,’t is nog neit gedaon!

Phil Schaeken, Sittard
Juli 2018

zomer in ’t zuje
(geweun hie bie ós)

nieks hóf
en nieks mót
blote veut in ’t graas
zo mer zomer
wie ’t vreuger waas

zomer in ’t zuje

nieks mót
en nieks hóf
móddelig werm
ocherm
alles taam
kleine werreld laam

zomer in ’t zuje

ich geneet
en ich baal
want ich wil
eigelik waal…
effe danse
door get malse
raengebuje

zomer in ’t zuje

Toos, Vlodrop
Juli 2018

Water en vuur

De kirk en vier
waore dèk water en vuur.
Jezus loop uuever ’t water
en zie pisde ’t vuur
van de braomelesjtroek gans oet.
De kirktaore liek te väöl
op de taore van Babel
vuurtaore watertaore
vuurbeeld watermerk
waterkant vuurkant
Doeë Zieë vuurwerk.
Vuur blust gein water
wiewater blust ’t vuur
vier verzoepe in wètte en praeke.
Ich krieg traone in de ouge
’t heilig vuur wiert geblusd
es ze Jezus opsjlete
in e brandvrie keske.
En dan drink ich mich
in plaats van water bie de wien
mer e dröpke vuurwater.

Colla Bemelmans, Nuth
Mei 2018